mà còn

Anh ấy không chỉ thông minh mà còn rất khiêm tốn.

Định nghĩa

1. Liên từ:
   • Dùng để nối hai vế câu, bổ sung thêm thông tin, nhấn mạnh sự gia tăng hoặc mở rộng: "mà còn" thường đi cùng với "không những" hoặc "không chỉ" ở vế trước, tạo thành cấu trúc "không những... mà còn..." để diễn tả rằng sự việc, tính chất, hoặc hành động ở vế sau không chỉ tồn tại mà còn vượt trội hơn, hoặc có thêm một khía cạnh khác.
   • Dùng để đưa ra một ý bổ sung mang tính tăng cường, đôi khi có sắc thái đối lập hoặc ngạc nhiên: "mà còn" có thể đứng một mình, nối hai vế câu để chỉ ra rằng ngoài điều đã nói, còn có một điều khác quan trọng hơn, đáng chú ý hơn, hoặc thậm chí trái ngược với mong đợi.

Ví dụ sử dụng

• Cấu trúc "không những... mà còn..." (nhấn mạnh sự gia tăng):

  • Anh ấy không những thông minh mà còn rất chăm chỉ. (Anh ấy vừa thông minh, lại vừa chăm chỉ; điều sau bổ sung và làm nổi bật điều trước.)
  • Cô ấy không chỉ hát hay mà còn nhảy giỏi. (Cô ấy có hai tài năng: hát hay và nhảy giỏi, vế sau bổ sung thêm.)

• Dùng "mà còn" đơn lẻ (bổ sung ý, đôi khi mang sắc thái đối lập):

  • Vị thuốc này vô ích mà còn nguy hiểm nữa. (Thuốc không có tác dụng tốt, lại thêm tác hại; bổ sung một điều tồi tệ hơn.)
  • Họ đến muộn mà còn không xin lỗi. (Họ có lỗi vì đến muộn, lại thêm lỗi vì không xin lỗi; nhấn mạnh sự thiếu lịch sự.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "không những... mà còn..." với tính từ hoặc động từ:
  • Bài hát này không những buồn mà còn khiến người nghe nhớ về quá khứ. (Bài hát vừa mang cảm xúc buồn, vừa gợi ký ức; hai khía cạnh song song.)
• "mà còn" trong văn viết trang trọng:
  • Giải pháp này không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn bảo vệ môi trường. (Nhấn mạnh hai lợi ích, vế sau quan trọng hơn.)
• "mà còn" với sắc thái ngạc nhiên hoặc phê phán:
  • Nó làm hỏng việc mà còn đổ lỗi cho người khác. (Hành vi xấu được bổ sung bằng một hành vi xấu hơn; thể hiện sự không hài lòng.)

Biến thể và từ gần giống

• Mà (liên từ): dùng để nối các vế câu, thường mang ý đối lập hoặc bổ sung, nhưng không mạnh bằng "mà còn".
  • Anh ấy nói nhiều mà không làm. (Đối lập giữa lời nói và hành động.)
• Còn (liên từ/trợ từ): dùng để bổ sung thêm thông tin hoặc nhấn mạnh sự tồn tại của điều gì đó.
  • Tôi còn phải đi học. (Bổ sung thêm nghĩa vụ.)
• Hơn nữa (liên từ): dùng để bổ sung ý, thường ở đầu câu, mang tính chất lập luận.
  • Anh ấy giàu có, hơn nữa lại hào phóng. (Bổ sung thêm đức tính tốt.)

Từ đồng nghĩa

• Lại còn: nhấn mạnh sự bổ sung, thường mang sắc thái tiêu cực hoặc ngạc nhiên.
  • Nó lười biếng lại còn hay cãi. (Giống "mà còn" nhưng mạnh hơn về cảm xúc.)
• Thêm vào đó: dùng trong văn viết trang trọng, bổ sung ý một cách khách quan.
  • Dự án gặp khó khăn về tài chính, thêm vào đó là thiếu nhân lực. (Bổ sung thêm yếu tố khó khăn.)

Thành ngữ liên quan

• Không những... mà còn...: thành ngữ cố định, dùng để nhấn mạnh hai khía cạnh song song hoặc tăng tiến.
  • Không những đẹp mà còn tốt. (Vừa có ngoại hình, vừa có phẩm chất.)
• Chẳng những... mà còn...: biến thể của "không những", thường dùng trong văn nói.
  • Chẳng những nó không xin lỗi mà còn chửi lại. (Nhấn mạnh hành vi tồi tệ hơn.)